Tartışmalı ve ilginç bir çok soruya ikna edici cevapları ihtiva eden bu eserin telifi Bediüzzaman'ın sürgün yıllarına rastlar. Eser, çoğunlukla talebelerinin sordukları sorulara vermiş olduğu cevaplardan oluşmaktadır.
* Cehennem nerdedir?
* Hz. Adem Cennetten niçin çıkarıldı?
* Velayet ve keramet meseleleri
* Bediüzzaman'ın siyaset eleştirisi
* Cemel ve Sıffin Vakası, Kerbela Olayı
* Hilafet ve saltanat mücadelesi ne zaman başladı?
* Peygamberimizin mucizeleri
* Milliyetçilik ve ırkçılık meselesi
* Vehhabilik konusu
* Ramazan ayı orucundaki hikmetler
* Rüyanın hakikatinin izahı
* Dinde reform tartışmaları
* Tarikatla ilgili sorulara verilen cevaplar
Hayat mertebeleri, ölümün bir nimet oluşu, Cehennemin yerinin nerede olduğu ve mecazi aşktan hakiki aşka ulaşmanın yolu ve vesileleri hakkında dört sualin cevaplarını ihtiva eder bir mektuptur.
Kur’an-ı Hakîm’in, yıldızların doğuş ve batışı üzerine ettiği kasemin i’caz ve belağatini gösteren bir tasvir ile dalâlet ve şirk yolunda nihayetsiz zorluklar olduğunu; tevhid ve hidayet yolunda ise sonsuz kolaylıklar bulunduğunu gayet güzel bir şekilde açıklar.
Velayetin üç kısma ayrıldığını, tarikatlarda asıl maksadın, iman hakikatlarının inkişafı ve sünnet-i seniyyeye ittiba olduğunu, Risale-i Nur’un daha kısa bir zamanda o vazifeyi gördüğünü beyan eder.
Besmeledeki Rahman ve Rahim isimlerini tefsir ederek bu isimlerin bir vesilesi olan şefkatin aşktan daha yüce, daha parlak ve daha keskin olduğunu anlatır.
Keramet, ikram ve inayet hakkında önemli bir düsturu izah eder. Ayrıca İslâm ile iman arasındaki ilişkiyi ve bunların farklı yönlerini ilmî bir şekilde izah eder.
Nisa Suresi’nin bir ayetini tefsir ederek, şeytanın verdiği vesveseye karşı manevi bir ilaç sunar. Ayrıca Medeni Kanunun Kur’ana muhalif olan, miras konusundaki prensiplerinin yanlış ve haksız olduğunu örneklerle izah eder.
Hz. Adem’in (a.s.) Cennetten çıkarılması, insanların bir kısmının Cehenneme girmesi; şeytanın yaratılması, belâ ve musibetlerin masum insanlara ve hayvanlara musallat olmasının hikmetlerini açıklar.
Bediüzzaman Hazretlerinin sürgün hayatındaki hâl ve istirahatini, izin belgesi için neden müracaat etmediğini, siyasetten niçin uzak durup ilgilenmediğine dair sorulan suallerin cevabını ihtiva eder.
Sahabeler zamanında ve daha sonraki devirlerde cereyan eden Cemel ve Sıffin Hadiseleriyle hilâfet ve saltanat mücadeleleri, Kerbela Olayı hakkında yapılan izahlar ile ahirzaman ve kıyamet alametleriyle ilgili sorulan altı suale verilen cevabları içerir.
Cenab-ı Hakk’a iman ile tevhid mertebeleri hakkında müjdeli ve şifalı tesellilerin beyanı ile “Allah’tan başka hiçbir ilah yoktur” hükmünü kuvvetli bir tarzda ispat ve izah eder.
Müslümanlar arasındaki kardeşliğin önemini; kin, düşmanlık, hırs ve hasedin kötülüğünü, bunların kişisel ve sosyal hayattaki zararlarını ikna edici bir üslupla açıklar.
Değişik konularda sorulan ve yedi suale verilen cevap ile birlikte Kur’an-ı Kerim’in en güzel kıssalarından biri olan Yusuf aleyhisselâmın kıssasının hikmet ve önemini anlatarak, bu fani dünyadan daha ferahlı, daha saadetli, ebedî bir hayatın ve saadetin var olduğunu izah ederek, bu hakikat ışığında hayatın yeniden düzenlenmesi gerektiğini ihtar eder.
Kâinatın anlaşılması zor olan sırlarından önemli bir sırrını keşfedip açıklayan; Esmaü’l-hüsna’dan olan Rahîm, Kerîm, Vedûd isimlerinin tecellilerinin hikmetlerini açıklamanın yanısıra Birinci Zeylinde duanın ehemmiyetini izah ederek İkinci Zeylinde ise Mevlid-i Şerif hakkında kısa ve güzel bir açıklamayı ihtiva eder.
Şeytan ve taraftarlarının Kur’an’a yönelik vesvesesine karşı verilmiş güçlü ve susturucu cevap ile; milliyetçilik ve ırkçılık meselesi; Rabbü’l âlemin kelimesinin tefsiri; Allah’ı hakiki manada tanımak ve bilmek; “Biz insanı şerefli kıldık” ayetinin izahı; imanın daima yenilenmesi gerektiği hakkında bir açıklama; Kur’anın tercümesi meselesinin izahı gibi daha birçok meseleyi içeren dört kısımdan oluşan bir mektuptur.
Rüyanın hakikatının izahını; Hz. Musa (a.s.)’ın Hz. Azrail (a.s.)’ın gözüne tokat vurması meselesini; Kur’an’daki tevafuklar; Vehhabilik meselesi ve değişik konularda sorulan altı sualin cevaplarını içerir.
Kur’an’a dair önemli bir kısım sırların izahını; Kur’an’ın hakiki tercümesinin neden yapılamayacağını, Ramazan orucunun hikmeti ve ehemmiyetini; Kur’an’ın mucizevi oluşunun göz ile görülebilir bir kaç yönünü; Müslümanlar arasına girmiş dinsiz ve münafıkların gizli hile ve oyunları ile bunlara karşı alınması gereken tedbirleri ihtiva eden; mimsiz medeniyetperestlerin başlarına vurmak için yazılan bir arzuhal ile Mehdi ve Süfyan meselesinin izahını, tarikatın hakikati ve mahiyeti gibi meseleleri ilmi olarak izah eder.
